بهار صرفاً یک تغییر فصل نیست، بلکه فرصتی است تا دست قدرت خدا را از ورای پیراهن سبزی که طبیعت بر تن میکند، ببینیم و بیش از هر زمان ایمان بیاوریم که خدا برای ما کافی است، بهویژه در بحرانهایی مثل جنگ که در کنار همه توانمندیهای دفاعی، سیاسی و دیپلماتیک، این باورها و ایمان ماست که در غلبه بر باطل کمکمان میکند.
در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین عبدالکریم پاکنیا، استاد سطوح عالی حوزه علمیه و محقق و مؤلف سیره اهلبیت(ع) به آموزههای بهار برای رسیدن به احسنالحال پرداختهایم.
آیا در بهار طبیعت و نو شدن حال و احوال زمین، آموزههایی برای عبور از بحران و تابآوری اجتماعی وجود دارد؟
بهار و آمدن نوروز و بهروز شدن طبیعت در بهار، آموزههای مهمی برای ما به ارمغان میآورد، بهویژه در موقعیت زمانی کنونی که هم افراد، هم جامعه به تابآوری و مقاومت بیشتری نیاز دارند. یکی از این آموزههای بهارانه و نو شدن طبیعت این است که میبینیم خدای متعال هر سال عالم هستی را نو و زمستان را به بهار تبدیل میکند؛ پس او قادر است با اخبار شیرین و خوش پیروزی رزمندگان، ما را هم به احسنالحال برساند.
بهار به ما درس توحید و عدم سستی در برابر بحران و سختی میدهد؛ چنانکه خدای متعال در قرآن، موحدان و انسانهای دارای نگاه توحیدی را وعده پیروزی میدهد. در آیه ۳۵ سوره مبارکه محمد(ص) میفرماید: «هرگز سست نشوید و دشمنان را به صلح(ذلتبار) نطلبید در حالی که شما برترید و خداوند با شماست»؛ این یعنی نرفتن سراغ آتشبس و دست نکشیدن از مقاومت. ما که میبینیم خدا با دست قدرت خود چگونه بهواسطه بهار، زمین مرده را زنده میکند پس میتواند و قدرت این را دارد که جبهه حق را هم مقابل باطل پیروز کند.
سنتهای نوروزی و ریشهدار در مذهب ما ایرانیها چقدر در تابآوری اجتماعی و عبور از بحران جنگ که این روزها کشور با آن درگیر است، اثر دارد؟
از سنتهای مهم ما ایرانیها در نوروز و آغاز بهار طبیعت، دید و بازدید و صله رحم است و نیز کمک به دیگران و دلتکانی در کنار خانهتکانی. اینها همان چیزهایی است که آموزههای قرآن و روایات، ما را به آنها توصیه کردهاند و با متحد و همدل کردن، ما را در مدار پیروزی قرار میدهد.
همدلی و وحدتی که این شبها در کوچهها و خیابانها شاهد آن هستیم و مردم با حضور خود در میدان، آن را فریاد میزنند همان توصیه مهم قرآن و روایات است و بیش از هر چیز به ما در تابآوری کمک میکند. این حضور در میدان سبب میشود بدانیم هم مشکل عمومیت دارد و هم مقاومت عمومی است و قرار گرفتن در یک جبهه واحد به ما برای عبور از بحران کمک میکند. لازم است با الهام از سنتهای نوروز که ما را به همدلی، محبت و کنار هم بودن دعوت میکند، کنار هم باشیم.
در بهار امسال بیش از هر زمان به همدلی ملی نیاز داریم، بهویژه که برخی از هموطنان ما خانه و زندگی خود و نیز برخی از اعضای خانوادهشان را در پی حملات دشمن از دست دادهاند. آموزههای دینی به ما توصیه میکنند هر روزمان نوروز باشد و امروز با مقاومت، ایستادگی و حضور در میادین میتوانیم نوروز را پیروز کنیم.
بهار چه آموزههای دینی زندگیسازی را در قالب یک رخداد طبیعی و تغییر فصل پیش چشم ما تصویر میکند؟
از آموزههای مهم دیگری که بهار و نو شدن طبیعت برای ما به همراه دارد، معاد است و این اصل اعتقادی را عملی به ما یاد میدهد. نوروز نشانهای از رستاخیز قیامت است، معتقدان به قیامت که ماکتی کوچک از آن را در بهار میبینند تاب و تحملشان بالا میرود و میدانند قیامتی هم هست و باید در پیشگاه خدا حاضر شوند و شهیدان در آن روز مقامی دارند که همه به حالشان غبطه میخورند، پس اگر هم در راه دفاع از وطن شهید شوند پیروز واقعی میدان هستند.
قرآن، بهار را از نشانههای معاد معرفی میکند و میفرماید: خدا کسی است که از آسمان آب فروفرستاد و زمینهای مرده را زنده کرد و قیامت نیز چنین است و اینچنین بندگان در رستاخیز از قبور برمیخیزند. اعتقاد به معاد آثار فراوان تربیتی دارد و به ما یاد میدهد وقتی خدا را داریم نباید بترسیم و او است که پاداش مقاومت و شهادت ما را میدهد و باید این روحیه را با استفاده از ظرف زمانی بهار و نوروز تقویت و ترویج کنیم.
در دعای تحویل سال از خدا تغییر و تحول و رسیدن به احسنالحال را طلب میکنیم؛ مقاومت و ایستادن روی ارزشها و تلاش برای پیروزی جبهه حق در این احسنالحال چه تأثیری دارد؟
دعای لحظه تحویل سال و اینکه از خدا میخواهیم ما را به احسنالحال برساند خود پشتوانه مهم معنوی دیگر در ابتدای سال است و به ما برای مبارزه و مقاومت روحیه میبخشد، چون نشان میدهد حال خوب ما و تغییر و تحول در این عالم از هر نوع و به هر شکلی به دست خداست. همین روحیه به مردم ما کمک کرد داغ شهادت رهبری شهید انقلاب را تاب بیاورند و در مواجهه با این شهادت بیان کردند «خدای خامنهای هنوز زنده است».در روایات آمده انتظار فرج امام عصر(عج) در ابتدای بهار میرود، امام صادق(ع) فرمودند: «نوروز، روزی است که قائم(عج) ما ظهور کرده و خدایش او را بر دجال پیروز میکند» و نیز از ایشان است که «هیچ نوروزی نیست که ما در آن انتظار فرج را نداشته باشیم». بنابر این روایات، نوروز، روزی است که خدا در آن برای عالم گشایش قرار میدهد، سپس حضرت صادق(ع) فرمودند: «فارسها و ایرانیان حرمت آن را نگه داشتهاند».تابآوری مؤمنان با امید به فرج و فرارسیدن بهار ظهور است، چنانکه در دعای افتتاح هر شب از ماه مبارک رمضان میخوانیم ما به دولت کریمه اقبال و امید داریم و امیدواریم با ظهور حضرت حجت(عج)، اسلام و اهل آن عزیز و نفاق و اهل آن ذلیل شوند، این امام زمان(عج) هستند که کرامت حقیقی را به ما عطا میکنند. لذا انتظار فرج در نوروز به ما تابآوری و شکیبایی عطا میکند.
چرا صرفاً با رسیدن بهار و نوروز عید میگیریم، وجه عید بودن نوروز از چه باب است؟
یکی از جنبههای عید گرفتن نوروز، آن است که با دیدن آثار توحیدی بهار و آیات الهی، به معرفت خدا دست مییابیم. در روایات آمده اعیاد برای آن است که رحمت خدا بیشتر شامل حال بندگان شود یا آنکه عید جلوهای از جلوات خداوند است و ایامالله محسوب میشود.
در روایت هست که امام صادق(ع) فرمودند: «نوروز همان روزی است که پیامبر(ص) برای امیرالمؤمنین(ع) در غدیر بیعت گرفتند و خوشا به حال آنان که بر این بیعت باقی بمانند». حتی در روایات، نوروز روز پیروزی بر دشمن و روز بیعت اجنه با امیرالمؤمنین(ع) معرفی شده است. متأسفانه به دلیل جهت ندادن به این آموزهها، بعضاً حواشی در آیینها و سنتهای نوروزی پررنگ میشود.
نظر شما